Voorzorgcirkel

'Elkaar helpen is onszelf helpen. Solidariteit ís eigenbelang.'

'We noemen het een voorzorgcirkel.' De hoogbejaarde, welbespraakte en vitale dame van maar liefst negenentachtig jaar keek de journaliste van EenVandaag glimlachend en kordaat aan. 'Wij zien voorzorgcirkels als een eenvoudige, laagdrempelige manier om te bouwen aan een nieuwe, zorgzamere samenleving. Mensen, veelal oudere buren, helpen elkaar over en weer en zorgen voor elkaar. Gelijkwaardigheid is hierbij geen onderwerp van discussie; het is vanzelfsprekend. Het uitgangspunt van voorzorgcirkels is dat ieder mens, op zijn of haar eigen manier, een betekenisvolle bijdrage kan leveren. Wij zijn allemaal sleutels tot een zorgzamere samenleving waarin iedereen kan blijven meedoen.'

'Maar dan moet u elkaar wel aardig vinden?' probeerde de interviewster nog. De dame: 'Nee hoor, je hoeft helemaal geen aardige buurman te zijn om bij iemand een peertje in de lamp te draaien en ik kan best een kopje soep maken voor een niet zo aardige buurman.' Ze keek en leek geamuseerd. Haar hoeven we 'de kracht van diversiteit en inclusie' niet meer uit te leggen. Ze leeft het.

Met groot genoegen keek ik verder naar de tv-uitzending over voorzorgcirkels. Wat een prachtige beweging naar wat de dialoog omtrent 'Zorg' in onze samenleving basaal zou moeten zijn: 'De fundamentele morele plicht om voor elkaar te zorgen in plaats van dat we het recht op uitbestede geïnstitutionaliseerde zorg claimen.'

Opmerkelijk dat zorgprofessionals samen met verzekeringsmaatschappijen meteen de beweging willen claimen en voorzien van vak-etikettering. 'Voorzorgcirkels zouden mantelzorgers ontlasten' en diverse professionele trainingen worden al ontwikkeld: de marktwerking van welzijn en geluk lijkt niet stil te zitten. Het was fantastisch amusant hoe helder en krachtig de dame was over de samenredzaamheid: in de basis hebben we geen professional nodig en de eenzaamheid is ook verdwenen. Ouderenzorg is zorgen voor elkaar en van betekenis zijn.

Een paar uur later zagen we de beelden van wederom een steekpartij door tieners. Zou zo'n voorzorgcirkel misschien ook een idee zijn voor ouders, familieleden en buren met pubers? Misschien dat die 'schatjes' dan eerder hun messen in de bestekbak laten liggen: It takes a village to raise a child.

Ik ben ongelooflijk blij met de beweging van 'voorzorgcirkels', maar het is eigenlijk heel triest dat we 'liefde vanuit het hart' niet meer als menselijk ervaren en er abstracte en functionele omschrijvingen van gaan maken. Net zoals het woord 'mantelzorgers'. Mogen we zorgen vanuit liefde asjeblieft weer als het nieuwe normaal gaan beschouwen en elkaar helpen om onze morele kompas van medemenselijkheid te voeden?

Maar we leven in een tijd, waarin het doorgeschoten neoliberale 'eerst zorgen voor mijzelf' in alle gelaagdheden van de (westerse) wereld de tendens lijkt. En dat terwijl, juist nu, de wezenlijke problemen niet enkel nationaal, maar internationaal met elkaar verbonden zijn en uitsluitend met solidariteit kunnen worden opgelost.

Europa zijn we koortsachtig op zoek naar een nieuw evenwicht en ervaren we hoe het voelt om er 'alleen' voor te staan. We worden ermee geconfronteerd dat 'onszelf' verdedigen niet zonder 'de ander' verdedigen kan. Hopelijk beseffen we heel snel dat we in humanitair én ecologisch opzicht met elkaar verbonden zijn. Dat autonomie niet zonder verbondenheid kan en dat we in die verbondenheid elkaar gelijkwaardig respecteren. Elkaar helpen is onszelf helpen. Solidariteit ís eigenbelang.

Voorzorgcirkels kunnen op elk niveau worden ingezet, ook tussen landen en buurlanden met onderwerpen in de app om elkaar te helpen; van duurzaamheid tot defensie. Maar dan wel graag eerst WhatsApp vervangen door Signal.

En mag de negenentachtigjarige dame dan alstublieft onze Minister van Zorg & Welzijn worden? Zij begrijpt, leeft voor en verwoordt glashelder wat we als zorgzame samenleving nodig hebben!