Energie

'Ik krijg energie van zinvolle bijdragen aan de samenleving vanuit mijn zielsopdracht.'

'Life is never made unbearable by circumstances, but only by lack of meaning' (Victor E. Frankl)

'Hoe gaat het met je?' Het is dé vraag, die ik momenteel doorlopend liefdevol en betrokken krijg, naast alle stapels, veelal persoonlijke en handgeschreven post. Het ene bericht, het andere telefoontje, nog warmer en zorgzamer dan het andere. Sinds het overlijden van mijn geliefde Jan word ik overspoeld door een golf van warmte, zeg maar rustig een hittegolf. Toch vind ik het best ingewikkeld om een balans te vinden tussen het kenbaar maken van intense dankbaarheid enerzijds en het verlangen naar absolute stilte anderzijds. 'Ben je niet eenzaam in dat grote huis?' Ik hoor het mezelf zeggen: 'Nee, ik vind de stilte heerlijk en bij alles wat ik doe is hij erbij, om me heen. We drinken nog koffie op dezelfde tijd, lezen de krant, voeren hele dialogen, ik draag zijn vest en val tegen hem aan in slaap. Bij het wakker worden lig ik in zijn schoot, voel ik zijn handen in mijn haar en zie zijn liefdevolle glimlach. En dan, mijn ogen iets verder open en de harde rauwe rouw. Hij is er niet meer. Ik kan het nog niet beseffen. Mijn lichaam is doodop en mijn hoofd staat nog non-stop aan. Ik ken mezelf niet. Oude overlevingsstrategieën, die altijd werkten, werken nu niet. Dat is een paniekerig gevoel. 'Maak je geen zorgen over problemen die er nog niet zijn' zou Jan zeggen. Hij heeft gelijk, maar ik weet niet waar die rationele knop in mijn hersenen zit om aan te zetten.

'Ping, ping, ping', weer drie WhatsApps of Signals: 'Hoe gaat het met je?' Ik bel de betrokken vriend of vriendin en hoor mezelf praten. Het delen van mijn verdriet of wanhoop raakt lagen in mezelf aan als het openhalen van een wond.

'Goed dat je mensen om je heen hebt'. Ja zeker, zeker. Maar waarom put het me zo uit, trekt het alle energie uit me? Hoewel er geen wetten zijn hoe te rouwen, doe ik blijkbaar iets niet goed.

Vandaag deed ik een wonderlijk persoonlijke ontdekking. Ik had twee weken geleden, ondanks mijn behoefte aan stilte, ingestemd met een interview met drie vwo-leerlingen inzake hun tentamen filosofie over Ubuntu. Anderhalf uur hebben we in de tuin gedrieën gesproken. De spirit van Ubuntu, de geest van Jan en deze drie heerlijk nieuwsgierige jongens raakten mijn ziel en ik voelde de energie stromen. Dít is dus wat mij energie geeft! In mijn agenda staat voor zondag een lezing in Valkenswaard gepland. Weer een activiteit, waardoor mijn hart wordt gevuld. 'Ach dan heb je ook wat afleiding' concludeerde een vriend. Nee, nee, ik hoef geen afleiding. Ik krijg energie van zinvolle bijdragen aan de samenleving vanuit mijn zielsopdracht. Verbonden met Jan, verbonden met Ubuntu. Blijkbaar ben ik het type mens, dat liever vertelt 'hoe heb je het overleefd, hoe overleef je, wat geeft je energie?' dan te vertellen 'hoe ik me voel en hoe het met me gaat'.

Ik denk ineens, vreemd genoeg, aan de vele getraumatiseerde vluchtelingen in ons land. Zou hen de cruciale vragen 'hoe overleef jij en wat geeft jou het gevoel van betekenis te kunnen zijn?' niet ook de allerbeste erkenning van medemenselijkheid kunnen geven? Omdat de vraag niet enkel inzoomt op de erkenning van het leed, maar juist een appel doet op de energie van ons menselijk bestaan: meaning and belonging, oftewel erbij horen en van betekenis zijn.

Nog verder associërend denk ik aan de vele burgers, die via populistische partijen ogenschijnlijk de aandacht krijgen voor hun niet 'erkende zorgen'. Terwijl ik ervan overtuigd ben dat juist een appel op hoe jongeren, ouderen, boeren, vluchtelingen, woningzoekenden, uitkeringsgerechtigden en vele andere mensen die zich existentiële zorgen maken, kunnen bijdragen aan hun eigen sociale omgeving en samenleving, dé ingang is voor ieders welzijn. Dus meer de nadruk op van betekenis zijn dan enkel op erkenning. In Zuid-Afrika is er het waardevolle gezegde: 'Alles sal reg kom…as ons almal ons plig doen'. In het gedachtegoed van Jan Terlouw: 'Het hebben van plichten is een recht, dan hoor je erbij!'

We hebben daarbij niet een overheid nodig, die ons gouden bergen garandeert, maar een die ieders krachten van bijdragen aan het grotere geheel faciliteert.